Тарихтың бетін парақтап отырсаңыз, кейбір жандардың өмірі жай ғана ғұмыр емес, тұтас бір дәуірдің шежіресі екенін түсінесіз. Бүгін Ақордада еліміздің рухани қазынасын түгендеп жүрген көрнекті ғалым, қаламгер Тұрсын Жұртбайға I дәрежелі «Барыс» ордені салтанатты түрде табысталды. Бұл – тек бір адамның еңбегіне берілген баға емес, бұл – ұлттық сананы оятқан қаламның қуатына көрсетілген зор құрмет.
Әрбір үлкен жол кішкентай қадамнан басталатыны белгілі. Тұрсын Құдакелдіұлының өнер мен сөз әлеміне жасаған алғашқы қадамы өте ерте, әрі жарқын болды. Небәрі 15 жасында жазған «Абай шыңы – Мұхтар шыңы» атты шығармасы республикалық байқауда бәйге алып, баспасөзде жарқ етіп шықты. Ал он алты жасында қазақтың маңдайалды газеті «Лениншіл жаста» белгілі жазушы Оралхан Бөкеевтің «тұсаукесерімен» өлеңдері жарияланды. Бала күнінен сөздің құдіретін сезінген жас бозбала кейін қазақ прозасы мен поэзиясында өз қолтаңбасын қалыптастырып қана қоймай, әдебиеттің қара шаңырағында қайталанпас із қалдырды.
Ғалымның есімі аталғанда, ең алдымен көз алдымызға оның «Ұраным – Алаш!..» атты үш бөлімнен («Жегі», «Тепкі», «Талқы») тұратын іргелі зерттеуі келеді. Бұл жай ғана кітап емес, бұл – кеңестік идеологияның темір торда ұстаған қанды шежіресі, Алаш арыстарының ақтық сөзі. Тұрсын Жұртбай Әлихан Бөкейханов, Ахмет Байтұрсынов, Мағжан Жұмабаев баштаған 71 қайраткердің мұрағаттағы шаң басқан тергеу істерін тіміскілеп, әрқайсысының тағдырын жүрек арқылы өткізді. Кеңестік репрессия мен ұлттық геноцидтің ащы шындығын бүгінгі ұрпаққа жеткізу үшін қаншама түнгі ұйқысыз күндер мен маңдай тері кетті десеңізші! Ол – тарихтың тылсым сырларын ашып, қараңғыда қалған ақтаңдақтарға сәуле түсірген нағыз рухани сақшы.
Тұрсын Жұртбайдың еңбектері тек қазақ оқырманының ғана емес, күллі әлемнің назарында. Оның қаламынан туған құнды туындылар әлемнің 15 тіліне аударылып, ғылыми еңбектері ЮНЕСКО-ның ресми тілдерінде жарық көрді. Мұхтар Әуезов мұражайын басқарып, «Отырар кітапханасы» орталығының тізгінін ұстаған ол – бүгінгі қазақ ғылымының алтын көпірі. Президент Қасым-Жомарт Тоқаев марапаттау рәсімінде «Абайды тану – қазақты тану деген сөз» деп ерекше атап өткендей, Тұрсын Жұртбай абайтану мен әуезовтануға, алаштануға өлшеусіз үлес қосты. Бүгінгі «Барыс» ордені – Абай топырағынан шыққан тарлан бозтайлақтың халық алдындағы адал қызметінің жемісі. Ұлт жадын тірілткен қаламгердің есімі мен еңбегі әрқашан жадымызда мәңгі сақталады.
