Қазақстанда ипотека бойынша маңызды талап уақытша тоқтатылды
Қазақстанда ипотекалық несиелеуге қатысты маңызды талапты енгізу мерзімі кейінге қалдырылды. Осы шешімге сәйкес, банктер белгілі бір кезеңде ипотекалық қарыздарды бұрынғы шарттармен беруді жалғастыра алады, ал қарыз алушылар үшін несие талаптары күрт қатаңдатылмайды.
Атап айтқанда, ипотека бойынша жылдық тиімді сыйақы мөлшерлемесін (ЖТСМ) 20 пайызға дейін төмендету талабы уақытша тоқтатылды. Қазіргі кезеңде банктер ипотекалық несиелерді ЖТСМ-і 25 пайызға дейінгі деңгейде ұсыну мүмкіндігін сақтап отыр. Бұған дейін бұл шекті мөлшерлемені 2025 жылдың қарашасынан бастап төмендету жоспарланған болатын, алайда аталған норма шамамен сегіз айға кейінге шегерілді.
ЖТСМ – тек пайыздық мөлшерлемені ғана емес, ипотеканың нақты құнын көрсететін кешенді көрсеткіш. Оның құрамына комиссиялар, сақтандыру төлемдері және өзге де қосымша шығындар кіреді. Сондықтан бұл көрсеткіштің төмендеуі банктердің несие саясатына да, қарыз алушылардың мүмкіндіктеріне де тікелей әсер етеді.
Реттеуші органдардың түсіндіруінше, талапты уақытша тоқтату қарыз алушылар мен банк секторы арасындағы теңгерімді сақтау үшін қажет. Егер шекті мөлшерлеме бірден төмендетілсе, ипотека беруден бас тарту жағдайлары артып, әсіресе несие рәсімдеу сатысында тұрған азаматтар үшін қиындық туындауы мүмкін еді. Уақытша үзіліс қолданыстағы ережелермен мәмілелерді аяқтауға және нормативтік өзгерістер салдарынан мақұлданған несиелердің кері қайтарылу тәуекелін азайтуға мүмкіндік береді.
Сонымен қатар бұл шешім банк жүйесінің тұрақтылығын қолдауға бағытталған. Банктерге ипотекалық несиелеу көлемін күрт қысқартпай, болашақта мөлшерлемелерді төмендетуге біртіндеп бейімделу үшін қосымша уақыт беріліп отыр.
Ресми мәліметке сәйкес, 2026 жылғы 1 шілдеден кейін ЖТСМ-ді 20 пайызға дейін төмендету мәселесі қайта қаралады. Бұл кезде инфляция деңгейі, базалық мөлшерлеме және қаржы нарығындағы жалпы ахуал ескерілетін болады.
