Семей – қазақ әдебиетінің алтын бесігі

Абай топырағында кітап – өткеннің ізі, бүгіннің үні, болашақтың бағдары. Биыл алғаш рет аталып отырған 23 сәуір – Ұлттық кітап күні осы рухани сабақтастықты жаңаша пайымдауға мүмкіндік беріп отыр. Бұл – жай ғана дата емес, ұлттың ойлау мәдениетін айқындайтын маңызды кезең.

Былтыр Қасым-Жомарт Тоқаев Ұлттық құрылтайда кітап оқу мәдениетін дамыту мәселесін көтеріп, арнайы мереке белгілеудің маңызын атап өтті. Соның нәтижесінде Қазақстанда Ұлттық кітап күні ресми түрде бекітілді. Бұл шешім – жаһандану дәуірінде ұлттық құндылықтарды сақтауға бағытталған нақты қадам.

Абай облысы үшін кітаптың орны бөлек. Себебі бұл өңір – қазақ әдебиетінің алтын бесігі. Ұлы Абай Құнанбайұлы қалыптастырған рухани мектепті Шәкәрім Құдайбердіұлы тереңдетіп, Мұхтар Әуезов әлемдік деңгейге көтерді. Бұл үштаған – қазақ сөз өнерінің темірқазығы.

Семей – бекерден-бекер «тұңғыштар мекені» атанған жоқ. Бұл – аймақ басшысы Берік Уәли жиі атап өтетін мазмұнды тіркес. Расында да, қазақ руханиятының көптеген бастау бұлақтары осы өңірден тараған. Алғашқы әдеби мектептер, театр қойылымдары, рухани қозғалыстар – бәрінің ізі осы қасиетті жерде жатыр.

ХІХ ғасырдың соңы мен ХХ ғасырдың басында Семей өңірінде суырыпсалма, ақпа ақындардың тұтас бір шоғыры қалыптасты. Әр дәуір әдебиетке өз өрнегін салды. Кеңестік кезеңде де бұл өңір әдебиет майталмандарымен толықты. Осылайша Семейдің әдеби шежіресі үзілмейтін арнаға айналды.

Бұл рухани арнада халық ақындары мен қаламгерлердің орны ерекше. Олар Абай дәстүрін жалғап, сөз өнерін халықтың жүрегіне жеткізе білді. Сол мұра бүгінгі ұрпақ үшін сарқылмас рухани қазынаға айналды.

Семейдің әдеби ортасы тек өткенмен шектелмейді. Әдебиет – тірі құбылыс. Ол бүгінмен бірге жасап, болашаққа жол тартады. Қазіргі кезеңде де өңірден шыққан қаламгерлер қазақ әдебиетінің көкжиегін кеңейтіп келеді. Жаңа буын Абай мен Мұхтар қалыптастырған көркемдік дәстүрді жаңаша сипатта жалғастыруда.

Алаш астанасы – тек әдебиет емес, тұтас мәдениеттің қайнар бұлағы. Бұл қалада өнер мен сөз, ән мен күй, театр мен тарих өзара астасып жатыр. Қазақ театрының ту тіккен жері де – осы өңір. Мұнда дүниеге келген «Еңлік-Кебек» арқылы ұлттық сахна өнерінің негізі қаланды.

Қаладағы тарихи-мәдени орындар да руханияттың тірі куәсіндей. Абай оқыған кітапхана, музейлер мен театрлар – барлығы да ұлт жадын жаңғыртып тұрған қасиетті мекендер.

Бүгінде Семей өңіріндегі әдеби мұралар жаңаша сараланып, жүйеленіп келеді. Ақын-жазушылардың өмірі мен шығармашылығы зерттеліп, көпшілікке ұсынылуда. Бұл – өткенді ұлықтау ғана емес, болашаққа бағыт алу.

Ұлттық кітап күні – осындай терең мазмұнды жаңғыртудың символы. Бұл күн қоғамды кітапқа жақындатудан бұрын, кітап арқылы ойлануға, ізденуге, рухани өсуге үндейді.

Кітап – үнсіз ұстаз. Ол ұрпақтан ұрпаққа жалғасқан рухани кодты сақтайды. Ал Абай елі – сол кодтың ең таза сақталған ортасы.

Семей – тұңғыштар мекені. Ал кітап – сол тұңғыштардың үнін бүгінге жеткізген мәңгілік көпір!